Bakit tayo Natatawa kay Kuya Jobert?

Si Kuya Jobert ay nagsisinungaling. Pero parang siya pa ang galit, parang yung umaakusa pa ang gumagawa ng kasalanan. Sa kanyang panan(-)aw, ang pagsasakdal sa kanya ay isang kasalanan, dahil buo ang paniniwala niya siya ang nasa tama. Subalit nagsusumigaw na ang ebidensya sa ilalim ng kanyang ilong – nasa kanyang bibig – na siya ang kumain ng sitsirya. Todo tanggi pa siya, kesyo hindi raw siya kumakain ng Clover at ng DingDong. Pinapalabas niya na siya pa nga ang huling taong gagawa ng ibinibintang sa kanya. Lahat ng ito ay kanyang ginagawa sa isang paraang sadyang nakakatawa at nakakaaliw. Ang tanong, bakit tayo natatawa? Bakit tayo natatatawa sa pagsisnungaling ni Kuya Jobert? Bukod, at beyond, sa execution, sa kapani-paniwalang pag-arte ni Kuya Jobert, ang tinatawanan natin dito ay ang akto ng pagsisinungaling at pagtanggi sa harap ng nagsusumigaw na ebidensya ng kamalian. Na sa wikang Ingles ay maaaring basahin bilang impunity (na nangangahulugang “exemption from punishment”), o straight-faced lying. In short, KAKAPALAN NG MUKHA. (UPDATE: Aba'y nagsasakit-sakitan pa ang TNL na ito at ang asawa niya! Ayan tuloy kinulong sila ng mga senador...)

Napag-uusapan na rin lang ang impunity at ang straight-faced lying, nitong mga nakaraang buwan ay laman ng balita ang iskandalo ng pabaon sa mga nagre-retirong heneral ng ating Sandatahang Lakas. [Insert background] Ang tanong: nasasalamin ba ni Kuya Jobert sina Gen. Ligot, Gen. Garcia, Mrs. Ligot, at Mr. Yambao? Natural ba itong dulot ng ating likas na kakayahang tawanan ang ating mga problema? Sa madaling salita, maaari bang ituring si Kuya Jobert na metapora ng kultura ng pagsisinungaling sa pulitikang Pilipino? Natatawa na nga lang ba tayo sa garapalang pagsisinungaling? O isa itong "panghahamak"?

Critical Commentary I: Ang Pamumulitika ay Pangungulit

Madalas nating marinig ang matatanda na nagrereklamo tungkol sa mga bata. Kesyo malikot daw, hindi nakikinig, makulit, paulit-ulit, at parang may sariling mundo. Ang pakikipagusap sa mga bata ay parang paglusong sa balong malalim. Mula sa mga simpleng tanong tulad ng “Ano ang hangin?”, “Ano ang pag-ibig” o “Sino si Gloria?”, parang black hole na hinihigop ng mga bata ang pasensya ng mga nakatatanda sa pamamagitan ng walang katapusang mga tanong. Hindi nagsasawa ang mga bata sa katatanong hanggang sa pagalitan o kurutin na lang sila ng kanilang mga magulang. Maging si Rizal ay pinaalalahanan mg kanyang ina na madaling mamatay ang maraming alam. Sa madaling salita, ayaw natin ng makukulit at matatanong. Marahil nakakgulo sa isip ang akto o gawain ng pangungulit at pagtatanong. Nakakapagpabagabag kumbaga. Kapag may nagtatanong, may nagsisikap sumagot. May maghahanap ng sagot at may mangungulit at magdudukit hanggang malaman nila ang kanilang nais. At sa proseso ng kanilang pangungulit at pagdudukit ay maraming nahuhukay; maraming nauungkat; maraming nababagabag.

Tuwing Linggo isang digmaan ang nagaganap sa maraming kabahayan – sa pagitan ng mga magulang sa pinipilit magsimba ang kanilang mga anak at mga batang ayaw umalis ng bahay hangga’t hindi natatapos ang mga umaatikabong labanan sa NBA at sa Metal Fight Beyblade. Ang lagi nilang tanong: Bakit kailangang sumimba? Sasagot ang magulang: Magagalit si Lord kapag hindi ka sumimba! Sasagot ang bata: Akala ko ba mahal tayo lahat ni Lord? Bakit ayaw Niya ‘ko papanoorin ng Metal Fight Beyblade? Sasagot ulit ang magulang. Hihirit ulit ang bata at ang magulang hanggang sa magkapingutan at magkaiyakan na lang sa simbahan. Sa simpleng pagnanais nilang makapanood ng paboritong anime, nauurirat ng mga batang ito ang isang aspeto ng ating kultura: ang mga tradisyong panrelihiyon. Siguro mas napapansin pa ng mga bata ang mga hindi kayang itanong ng matatanda. Pinagkikibitang-balikat na lang dahil nakasanayan na. Eh sino bang sumanay sa atin sa mga nakasanayang bagay na ito?

Maaari bang sabihing isip-bata sina Marx, ang Frankfurt School, ang Birmingham School, at ang mga komentaristang Pranses? Marahil kung ang pagka-isip-bata ay ang pagiging makulit, matanong, at mausisa. Tulad ng mga bata, inuusisa rin ng mga Western Critical theorists ang daigdig. Ginagawa nila ito sa katulad ng paraan – walang habas na pagtatanong at paghahanap ng sagot. Si Marx inusisa ang kapitalismo. Yung mga Frankfurt scholars inusisa ang pananahimik ni Marx tungkol sa kultura. Sina Foucault inusisa ultimong mga ospital, ang sex, at kung anu-ano pa. Kaya naman sa Filipino, ang gawain ng Critical Theory ay pangungulit, paguurirat, pagatatanong. Inuudyukan tayo ng mga taong ito na kulitin at usisain ang ating kapaligiran, ang ating kultura, ang ating pamumuhay, at ang mismong mga teorya nila. Malugod kong tinantanggap ang kanilang paanyaya. 
Ngayon pagkakataon ko nang chikahin at kulitin ang mga promotor ng mga pangungulit sa kultura - ang mga tinitingala (o kinaiinisang) sina Marx, Adorno, Marcuse, atbp. Sabi nila, ang kasaysayan ng daigdig ay ang kasaysayan ng away. Away sa pagitan ng mahihirap at mayayaman, sa pagitan ng mga boss at empleyado, sa pagitan ng timawa at ng maharlika (dahil may laban nga ba ang mga alipin?). Sabi pa nilang nagtatag ng Frankfurt School, kinakasangkapan ng mayayaman at ng kapitalista ang kultura upang magpayaman at manatiling mayaman. Para bagang sinasabi na ang kapitalismo ay anging self-managing, parang naka auto-pilot na alam na ang gagawin kung may sisipot na kaguluhan at banta sa kanilang paghahari. Ang kapitalismo ay naging ideolohiya - por short - nakasanayan na. 
Can culture be mass-produced? Maaari bang gumawa ng kultura na parang sardinas na inilalata at ibinenbenta ng mura para sa mga masa? Siguro nga - kasi may Hollywood, may Regal Films, may The Buzz, may ABS-CBN, at may Fox. Aba'y pwede nga! Tulad ng sardinas na may iba't ibang flavor at tatak, ang kulturang de-lata ay may iba't iba ring lasa at tatak. Mayroong palabas para sa mga maybahay at katulong; palabas para sa mga "tweens"; palabas para sa mga ama ng tahanan, palabas para sa mga maliliit na bata, etc. 

Sa balita, may barilan, sampalan, sigawan, dugo, tsismis at mga seksing babae. Ganoon din sa telenobela. Sa fantaserye. Sa Reality show. Iba-iba man ang pampalasa, lahat galing pa rin sa sardinas. Kaya naman tulad ng sardinas, lagi ring binabalik-balikan ang telebisyon. 

Ang mga bagong mukha ng Balita.

Wala na bang pag-asa? Habambuhay na lang ba tayong susubuan ng kulturang de-lata? Sa tingin ko, dahil sa Internet, mas madali na para sa masa na gumawa ng sarili nilang kultura. Noon pa man, kinikilala na ang hip-hop at rap sa pagkaugat nito sa masa (Amerikanong masa nga lang). Pero ngayon, ginagamit na ng mahihirap ang rap (O 'di ba, rhyming?) bilang paraan ng expression. Noon mga mayayaman lang na tulad ni Francis M. ang nagra-rap. Pero ngayon, mayroon nang iba. Nandyan si Gloc-9, ang Salbakuta, Gagong Rapper, at sa bawat barangay, may rap group. Lahat sila nagkukuwento ng kanya-kanyang istorya. Iba't ibang pinanggalingan, iba't ibang kapaligiran.  

Ganito ang karanasang inihahatid ng kultura ng masa. Pangungulit din sa mga nakaupo sa mga "upuang pinag-aagawan". Subukan nyo namang tumayo! 

Sa tingin ko, gustong ipahiwatig ng Frankfurt School at ng mga Birmingham theorist; maging nga mga feminista at nina Foucault; ang isang mensahe: ang bawat tao ay pulitiko. Ang buhay ay may pulitika. Hindi lamang mga halal na taong naka-barong ang may karapatang mamulitika. Bawat tao ay maaaring makibahagi sa pulitika sa pamamagitan ng pangungulit. Sa pamamagitan ng walang habas na pagtatanong at paghahanap ng sagot. Sa pamamagitan ng pagpapalipat-lipat ng TV channel. Sa pamamagitan ng pagbabasa ng dyaryo. Sa pamamagitan ng pakikipag-away sa bundat na traffic enforcer. Sa pamamagitan ng pagkanta. Ng pagsayaw. Ng pagsali sa Showtime. Ng pagpopost ng video sa YouTube. Maraming paraan ng pamumulitika. At hindi masama ang mamulitika. (Eh sino bang nagsabi non?) Hindi masama ang maging makulit, kung may buti itong ihahatid.

(Itutuloy...)

Video galing dito at dito. Pictures galing dito, dito, at dito.

             

MARABAHAYA: Danger ahead

Katatapos lang i-discuss sa klase ang mga kaisipan ng Postcolonialism. Layunin ng mga Postcolonialist tulad nina Frantz Fanon atbp na labanan ang nagpapatuloy na impluwensiya ng kolonisasyon sa daigdig. Hindi natatapos ang pananakop sa pag-alis ng mga sundalo at sa pagshi-shake hands ng mga presidente. Nagpapatuloy ang mapanakop na gawain ng mga Kanluraning bansa sa pamamagitan ng kung anu-anong paraan: madadayang trade agreement, pautang (IMF ba), at higit sa lahat, sa pamamaraang kultural.

Kaya inuudyukan nina Fanon na saliksikin nating mga Postcolonial peoples ang ating nakaraan, ang ating alaala't gunita. Bakasakaling may matagpuan pa tayo roong mga kaisipan at mga kaanyuang TALAGANG atin. Mula rito ay sikapin nating bumuo ng panibagong pagkatao at pagkakakilanlan bilang isang bansa.

At dahil diyan, ipapakita ko ang videong ito upang magsilbing halimbawa.

Para sa kaunting background, ang pangalan nila ay Project E.A.R., short por East Asia Revolution. Isa itong collaboration ng anim na bandang mula sa ASEAN. (Kaya dapat siguro Project S.E.A.R.)

Ang mga banda:

1. Pop Shuvit (Malaysia)
2. Slapshock (Philippines)
3. Saint Loco (Indonesia)
4. Ahli Fiqir (Singapore)
5. Thaitanium (Thailand)
6. Silksounds (Thailand)

Ang tanong, isa ba itong obrang postcolonial? Postcolonial ba yung pagsasama ng Kanluraning musika at Silanganing wika? Sinamahan pa ng lyrics na nagpapakita ng ASEAN pride? Kayo ang humusga...

 Video galing dito, Background Info galing dito, at dito.

Sino ka? (Kung bakit mahilig akong kumain ng lugaw, pares at pagkaing-kalye))

Marami na akong ginawang blog dati, para sa kung anu-anong requirement sa school. Subalit naiiba ang blog na ito dahil balak ko itong ipagpatuloy nang matagal, hindi tulad ng ibang blog na sinimulan ko noon. May ganoon talaga akong ugali - hindi tinatapos ang sinimulan. Ganoon ako. Bukod pa roon, mahilig din akong magbasa, manood ng anime, ng mga palabas ng Iglesia ni Cristo, ng basketbol, bilyar, volleyball, at football, ng mga documentaries at mga Koreanovela. Ayoko ng telenovela at ng showbiz talk show (pero mahilig ako sa tsismis). Mahilig din akong kumain ng lugaw at ng pares hindi lang dahil masarap,  nagkaroon din ako ng mga mahahalaga at magagandang karanasan sa buhay dahil dito.

Dating garment subcontractor si Papa. Ang siste, gumagawa sila ng job order mula sa mas malalaking contractor para sa mga iniluluwas na produkto (exports) tulad ng jacket at sweater. Noong nasa elementary pa ako, sumasama ako kay Papa sa Makati tuwing kumukuha siya ng tsekeng bayad sa mga natapos na job order. Kung walang benta sa Europa, mahina rin ang aming kita. Tapos gagahulin ka pa sa oras ng makukulit na mga quality inspector at mapangmatang mga contractor (na karamihan ay Chinese at Indian, kaya siguro ako takot sa kanila hanggang ngayon). Pahirapang makakubra ng tsekeng pambayad. Ikakaltas sa amin ang sinulid, ang extrang tela, ang mga reject na tahi. Hindi na nga sigurado, maliit pa ang kita. Kaya naman pina-pampalubag-loob namin ang lugaw ni Manong sa kanto ng EDSA-Mantrade. Kasabay kong kumakain ang mga kaminero, taxi driver, mga mensahero, at kung sinu-sinong pang taong lugaw lang ang naaabot ng pera. Dala nila ang kani-kanilang kuwentong-buhay, mga babaerong kaminero, drayber na lubog sa utang, empleyadong laging napapagalitan. Sahod na nagbababaan, presyong nagtataasan. Mga congressman at basketbolista. Tsismis tungkol sa baklang bisor at lalakerong bosing na kinukuwento ng mga sikyung nakikipag-flirt sa mga mahiyaing sekretarya. Sa kanila ko unang narinig ang mga hirap ng buhay ng mga nagtatrabaho sa bansang Pilipinas. Sa Makati ko unang nakita kung ang malaking agwat ng mayaman at mahirap. Nagkakape ang mga bossing sa Starbucks habang kumakain ng pares at tokwa't baboy ang mga trabahador nila sa labas. Tapos idaragdag pa ni Papa ang mga kuwento niya. 'Yung contractor naming Bumbay na masakit raw magsalita, 'yung mga dati niyang among Intsik na ubod ng kuripot, at iba pang buhay-buhay  sa garments industry. Sa madaling salita, ayon kay Papa, namamatay na ang industriya ng tela at pananahi sa Pilipinas.

Ang mga lugaw break naming ito ni Papa ay isa lamang sa mga karanasang bumuo sa tagpi-tagpi kong pagkatao. Maikukuwento ko pa sa iyo ang ibang detalye ng buhay ko, pero siguradong hindi ka makikinig (^_^). May nagsabi na ang tao ay ang sumatotal ng lahat niyang karanasan. Kung gayon, sumatotal ako ng lugaw, ng pares, ng Catholic school, ng palengke, ng Ghost Fighter at Mojacko, ng Divisoria, ng science high school, ng DotA, ng Lingguhang misa, ng Batangas, ng Aklan, ng tex at pellet gun, at ng kung anik-anik pang tao, bagay, hayop, lugar, at pangyayari. Ito ang aking pagkatao - ang sumatotal ng aking mga karanasan, kaisipan, katuwaan, kalungkutan, pagkilos, at paniniwala. Hinubog ako ng simbahan, ng palengke, ni Papa, ni Mama, ni Ate, ni Lola, ni Sir, ni Ma'am, ng classmate ko, ng Channel 7, ni Son Goku. Ito raw ang aking identity.